Bogurodzica

"Bogurodzica" to najstarszy znany nam polski utwór literacki. Autor oraz czas napisania pieśni pozostaje nieznany. Początkowo pieśń pełniła funkcję religijną, z czasem stając się pieśnią narodową, śpiewaną podczas uroczystości państwowych i bitew.

Kompozycja

Pieśń zbudowana jest na zasadzie paralelizmu, co oznacza powtarzalność konstrukcji składniowej i rytmicznej w kolejnych zwrotkach. Układ próśb ma charakter gradacyjny, stopniowo wznosząc się od prośby o opiekę Maryi i Jana Chrzciciela, aż do błagania o wysłuchanie.

Hierarchiczność i wstawiennictwo

Podmiot liryczny zwraca się do Chrystusa w pierwszej osobie liczby mnogiej, pośrednicząc w modlitwie przez Maryję i Jana Chrzciciela. Ten zabieg ukazuje hierarchię świata średniowiecznego, gdzie człowiek, świadomy swojej słabości i grzeszności, nie odważa się bezpośrednio zwracać do Boga. Pośrednicy stają się mostem łączącym ludzką modlitwę z Bogiem.

Język pieśni

"Bogurodzica" zawiera wiele archaizmów, czyli wyrazów i form językowych, które wyszły z użycia. Wyróżniamy wśród nich archaizmy fonetyczne (np. "krzciciel"), fleksyjne (np. "zyszczy"), słowotwórcze (np. "Bogu-rodzica"), składniowe (np. "Bogiem sławiena") i leksykalne (np. "zwolena", "Bożyc").

Cechy wiersza

Utwór jest wierszem rymowo-zdaniowym, co oznacza, że rymy występują zarówno na końcach wersów, jak i w ich wnętrzu. Taka konstrukcja nadaje pieśni rytmiczności i ułatwia jej zapamiętywanie.